ایجنت هوش مصنوعی: وقتی جواب دادن کافی نیست

یک دستیار پرسش‌وپاسخ وقتی جواب داد کارش تمام است. ولی خیلی از کارهای اداری با «جواب» تمام نمی‌شوند — یک نفر باید برود، چند جا را نگاه کند، تصمیم بگیرد و کاری را ثبت کند. ایجنت برای همان قسمت است.

ایجنت هوش مصنوعی چیست؟

ایجنت هوش مصنوعی برنامه‌ای است که برای رسیدن به یک هدف چند گام پشت‌سرهم برمی‌دارد: اطلاعات لازم را جمع می‌کند، تصمیم می‌گیرد و روی سامانه‌ها اقدام می‌کند. تفاوتش با چت‌بات این است که چت‌بات پاسخ می‌دهد و تمام؛ ایجنت کار را تا نتیجه می‌برد، و به همین دلیل برای هر اقدامش باید مجوز و ردپای مشخص داشته باشد.

تفاوتش با چیزی که الان دارید

اگر امروز یک دستیار پرسش‌وپاسخ روی اسناد دارید، ایجنت نسخه‌ی باهوش‌ترش نیست — جنس دیگری از کار است. تفاوت در هوش مدل نیست، در این است که خروجی چیست و چه کسی مسئول آن است.

دستیار پرسش‌وپاسخایجنت
ورودییک پرسشیک هدف
خروجییک پاسخ با منبعیک کارِ انجام‌شده
تعداد گامیکچند گام، با تصمیم بین گام‌ها
اثر روی سامانههیچ؛ فقط می‌خواندمی‌نویسد، ثبت می‌کند، ارجاع می‌دهد
خطای بدجواب اشتباه می‌دهدکارِ اشتباه انجام می‌دهد
آنچه لازم دارددسترسی خواندنمجوز صریح برای هر اقدام

سه چیزی که یک ایجنت سازمانی بدون آن ساخته نمی‌شود

  • مجوز به‌ازای هر اقدام، نه یک‌بار برای کل ایجنت. اینکه ایجنت اجازه‌ی خواندن کارتابل دارد یعنی اجازه‌ی خواندن، نه اجازه‌ی ارجاع‌دادن.
  • تضمین یک‌بار اجرا. اگر شبکه وسط کار قطع شد و ایجنت دوباره تلاش کرد، نباید نامه دو بار ثبت شود. این را باید در طراحی گذاشت، بعداً وصله نمی‌شود.
  • ردپای کامل هر گام: چه دید، چه تصمیم گرفت، چه اجرا کرد. بدون این، وقتی کار اشتباه انجام شد هیچ‌کس نمی‌تواند بگوید کجا خراب شد.

قاعده‌ای که در عمل به آن رسیده‌ایم: هر اقدامی که وضعیت سامانه را عوض می‌کند، پیش‌فرض باید تأیید انسانی بگیرد. ایجنتی که بدون تأیید می‌نویسد فقط وقتی مجاز است که دامنه‌اش تنگ و برگشت‌پذیر باشد.

کجا جواب می‌دهد و کجا نه

ایجنت وقتی ارزش دارد که کار تکراری، پرحجم و قاعده‌مند باشد ولی قاعده‌اش آن‌قدر پرشاخه باشد که نوشتن یک اسکریپت ساده جوابش نباشد. جمع‌آوری اطلاعات از چند سامانه برای یک پرونده، آماده‌کردن پیش‌نویس یک نامه‌ی تکراری، یا دنبال‌کردن یک درخواست تا بسته‌شدنش نمونه‌های خوبی‌اند.

برعکس، جایی که تصمیم قضاوتی است یا اشتباهش گران و برگشت‌ناپذیر، ایجنت جای آدم را نمی‌گیرد. آنجا حداکثر می‌تواند همه‌چیز را آماده کند و تصمیم را به انسان بدهد — که خودش صرفه‌جویی بزرگی است.

چرا ایجنت سفارشی است، نه محصول قفسه‌ای

ماژول‌های دیگر را می‌شود نصب کرد و کار کرد، چون کاری که می‌کنند در همه‌ی سازمان‌ها یکی است: پرسش از سند، پرسش از دیتابیس، انتشار روی یک کانال. ولی «فرایند» چیزی است که هر سازمان مال خودش را دارد.

برای همین ایجنت اختصاصی جزو بسته‌های لایسنس نیست و پروژه‌ای قیمت می‌خورد. مسیر کار هم همیشه یکی است: اول دامنه‌اش را روی یک فرایند مشخص می‌بندیم، بعد برآورد می‌دهیم.

پرسش‌های متداول

فرق ایجنت با اتوماسیون فرایند (BPMS) چیست؟

BPMS مسیر را از پیش تعریف می‌کند و هر گام شرط مشخص دارد. ایجنت مسیر را از پیش نمی‌داند و بر اساس آنچه در هر گام می‌بیند تصمیم می‌گیرد. برای همین ایجنت جای BPMS را نمی‌گیرد؛ معمولاً داخل یک گام از همان BPMS می‌نشیند.

ایجنت می‌تواند در سامانه‌های ما چیزی را تغییر دهد؟

فقط اگر صریح اجازه بدهید و فقط روی همان اقدام‌هایی که نام برده‌اید. پیش‌فرض دسترسی خواندنی است و هر اقدام تغییردهنده تأیید کاربر می‌خواهد.

چقدر طول می‌کشد تا یک ایجنت آماده شود؟

بستگی به این دارد که فرایند چند سامانه را لمس می‌کند و چقدر از قواعدش نوشته شده است. برآورد واقعی بعد از جلسه‌ی شناخت و بستن دامنه داده می‌شود، نه پیش از آن.

اگر ایجنت اشتباه کند مسئولیتش با کیست؟

به همین دلیل ردپای کامل و تأیید انسانی برای اقدام‌های تغییردهنده اجباری است. هر گام ثبت می‌شود و می‌توان دقیقاً دید ایجنت چه دیده و چه تصمیمی گرفته است.

یک فرایند را نام ببرید

در یک جلسه‌ی کوتاه دامنه‌ی ایجنت را روی همان یک فرایند می‌بندیم و می‌گوییم شدنی است یا نه.

شروع گفتگو

خانواده‌ی آرتین

شرکت هوش گستر فردا آرتین چند محصول هوش مصنوعی فارسی می‌سازد. هر کدام کار خودش را می‌کند — این‌ها را ببینید تا بدانید کدام به کار شما می‌آید.